Yasha Uygur Derneği

Biz Kimiz?

Yaşa Uygur Derneği, Hollanda’daki Uygur gençlerini bir araya getirmek, milli kimliklerinin ve kültürel değerlerinin korunmasına katkı sağlamak ve genç nesillerin toplum faaliyetleri ile Doğu Türkistan meselesine ilişkin çalışmalara aktif biçimde katılımını teşvik etmek amacıyla faaliyet gösteren bir sivil toplum kuruluşudur.

Dernek aynı zamanda Doğu Türkistan’daki insan hakları durumunu Hollanda kamuoyuna anlatmaya, Uygurların sesini duyurmaya ve Hollanda’daki Doğu Türkistan toplumunun iç dayanışmasını ve birlik ruhunu güçlendirmeye önem vermektedir.

Kuruluş ve Gelişim Tarihçesi

Yaşa Uygur Derneği’nin bugünkü yapısına ulaşması bir günde gerçekleşen bir süreç değildir. Derneğin gelişimi; uzun yıllara dayanan teşkilatlanma, karşılıklı iş birliği, toplumsal faaliyetler ve ortak hedefler doğrultusunda sürdürülen çalışmaların bir sonucudur.

Yolculuğun Başlangıcı

5 Temmuz 2009 tarihinde Urumçi’de yaşanan olaylar, Hollanda’da yaşayan çok sayıda Uygur genci üzerinde derin bir etki bırakmış; gençler arasında birlik oluşturmanın, koordineli hareket etmenin ve ortak bir ses ortaya koymanın gerekliliğini daha belirgin hâle getirmiştir.

Bu anlayışın etkisiyle 2010 yılında Hollanda’daki bir grup Uygur genci küçük çaplı olarak bir araya gelmeye ve ortak faaliyetler yürütmeye başlamıştır.

Bir taraftan gönüllü gençlerden oluşan bir futbol takımı kurulurken, diğer taraftan yaklaşık dokuz gençten oluşan ilk gençlik grubu şekillenmiştir.

İlk adımlar küçük çaplı olsa da gençlerin iradesi ve heyecanı güçlüydü. Düzenli buluşmalar, futbol antrenmanları, anma etkinlikleri ve her yıl gerçekleştirilen toplumsal faaliyetlerle grup zaman içerisinde büyümüş ve katılımcıların sayısı yıldan yıla artmıştır.

İlk Büyük Adımlar

2011 yılı, derneğin gelişim sürecindeki önemli dönüm noktalarından biri olmuştur.

Düzenlenen Nevruz Kültür ve Sanat Gecesi aracılığıyla Hollanda ve Belçika’daki Uygur toplumu aynı çatı altında bir araya gelirken, Dünya Uygur Kurultayı yöneticileriyle birlikte Hollanda Parlamentosu’nda önemli görüşmeler gerçekleştirilmiştir.

Aynı yıl, yedi farklı ülkeden sporcuların katıldığı uluslararası Uygur “Özgürlük Kupası” futbol turnuvası düzenlenmiştir.

Bu faaliyetler, Hollanda’daki Uygur gençlerinin farklı ülkelerde faaliyet gösteren Uygur gençlik kuruluşlarıyla uzun vadeli ilişkiler ve iş birlikleri geliştirmesine önemli bir zemin hazırlamıştır.

Süreklilik ve Genişleme

2012 yılından itibaren teşkilat, yeni yönetimin öncülüğünde 5 Temmuz Urumçi olayları ile Şubat ayındaki Gulca olaylarını anma faaliyetlerini düzenli olarak sürdürmüştür.

Aynı zamanda salon futbolu turnuvaları başta olmak üzere düzenli spor ve toplum etkinlikleri hayata geçirilmiştir.

2018 yılına gelindiğinde, uzun yıllardır sürdürülen çalışmalar daha görünür sonuçlar vermeye başlamıştır.

Teşkilat; Brüksel’de yaklaşık 5.000 kişinin katıldığı gösteri, Cenevre’de gerçekleştirilen etkinlikler ve “Özgürlük Kervanı” gibi uluslararası faaliyetlere katılmıştır.

Hollanda Parlamentosu ve Çin Büyükelçiliği önünde düzenlenen etkinlikler aracılığıyla toplumun sesinin kamuoyuna ulaştırılması ve organizasyon kapasitesinin geliştirilmesi yönünde önemli çalışmalar gerçekleştirilmiştir.

Aynı yıl teşkilat, “Hollanda Yaşa Uygur Derneği” adıyla resmî bir dernek olarak tescil edilmiştir.

Gençlik Grubundan Kurumsal Bir Derneğe

2018 yılının sonları ile 2019 yılının başlarında, derneğin iç yapısının daha da geliştirilmesi amacıyla kapsamlı görüşmeler ve istişareler gerçekleştirilmiştir.

Hollanda’daki Uygur gençlerinin daha etkili biçimde nasıl bir araya getirilebileceği ve toplumsal faaliyetlere nasıl yönlendirilebileceği üzerinde durulmuş; bu süreçte derneğin tüzüğü hazırlanmış, üyelik sistemi oluşturulmuş ve aylık üyelik aidatı belirlenmiştir.

Bu adımlarla birlikte dernek, teşkilat ve mali yapı açısından daha bağımsız, sürdürülebilir ve sistemli biçimde faaliyet gösterebilen kurumsal bir yapıya kavuşmuştur.

Böylece küçük bir gençlik grubu olarak başlayan oluşum; açık hedefleri, tüzüğü ve düzenli faaliyet sistemi bulunan bir sivil toplum kuruluşuna dönüşmüştür.

“Anlamlı Bir Gün”

2019 yılında başlatılan “Anlamlı Bir Gün” adlı aile etkinliği, Yaşa Uygur Derneği’nin önemli geleneksel faaliyetlerinden biri hâline gelmiştir.

İlk etkinliğe 180’den fazla kişi katılmıştır.

Etkinlik kapsamında hat sanatı, resim, satranç, futbol, voleybol, halat çekme, okul çağındaki çocuklara yönelik faaliyetler ve küçük çocuklar için hazırlanan oyunlar dâhil olmak üzere ondan fazla farklı etkinlik aynı gün içerisinde gerçekleştirilmiştir.

“Anlamlı Bir Gün”, böylece çocuklardan yetişkinlere kadar toplumun farklı yaş gruplarını bir araya getiren; dostluk, dayanışma ve toplum bilincini güçlendiren bir aile etkinliği hâline gelmiştir.

Bu gelenek yıllar içerisinde devam etmiş ve bugüne kadar beş kez düzenlenmiştir.

Toplumsal Çalışmalar ve Doğu Türkistan Meselesine Yönelik Faaliyetler

Yaşa Uygur Derneği, yalnızca toplum içi faaliyetlerle sınırlı kalmayarak Doğu Türkistan meselesi ve insan haklarına ilişkin dışa dönük çalışmalara da aktif biçimde katılmıştır.

Dernek, Hollanda Parlamentosu’nda temsil edilen çeşitli siyasi partilerle iş birliği içerisinde zorla çalıştırma meselesine ilişkin girişim ve önerilerin gündeme getirilmesine katkı sağlamıştır.

Pekin Kış Olimpiyatları döneminde Çin Büyükelçiliği önünde protesto etkinlikleri düzenlenmiştir.

Bunun yanı sıra, Doğu Türkistan’la bağlantılı tedarik zincirlerinde zorla çalıştırma iddialarının araştırılması, kamuoyuna duyurulması ve Hollanda toplumunun bu konuda bilgilendirilmesi yönünde çalışmalar yürütülmüştür.

Son yıllarda ayrıca Hollanda Parlamentosu’ndaki siyasi partilerin Doğu Türkistan, Tibet, Hong Kong ve Güney Moğolistan meselelerine yönelik tutumlarını analiz eden bir seçim rehberi yayımlanmıştır.

Bu çalışmalar doğrultusunda derneğin faaliyet alanı iki temel eksende daha belirgin hâle gelmiştir:

İçeride: Hollanda’daki Uygur toplumunun dayanışmasını, birliğini ve kurumsal kapasitesini güçlendirmek.

Dışarıda: Doğu Türkistan meselesi ve insan hakları durumuna ilişkin bilgi ve görüşlerin Hollanda ve uluslararası kamuoyuna ulaştırılmasına katkı sağlamak.

Amaçlarımız

Yaşa Uygur Derneği, kuruluşundan bu yana temel hedeflerini korumaktadır.

Bu hedefler şunlardır:

* Hollanda’daki Uygur gençlerini bir araya getirmek, milli kimliklerini güçlendirmek ve toplum faaliyetlerine katılmaları için imkân oluşturmak;

* Uygur dilini, kültürünü, gelenek ve göreneklerini korumak ve gelecek nesillere aktarmak;

* Genç nesilleri toplum çalışmalarına ve teşkilat faaliyetlerine yönlendirmek, liderlik kapasitelerinin gelişmesine katkı sağlamak;

* Doğu Türkistan’daki insan hakları durumunu Hollanda kamuoyuna anlatmak;

* Hollanda Parlamentosu, siyasi partiler ve ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla diyalog ve iş birliğini güçlendirmek;

* Hollanda’daki Doğu Türkistan toplumunun iç dayanışmasını ve karşılıklı iş birliğini geliştirmek.

Tüm bu hedefler ortak bir amaca hizmet etmektedir:

Hollanda’daki Doğu Türkistan toplumunun daha güçlü bir dayanışmaya sahip, kurumsal kapasitesi gelişmiş ve sesi kamuoyunda daha etkili biçimde duyulan bir toplum hâline gelmesine katkı sağlamak.

Yeni Bir Döneme Doğru

18 Ocak 2026 tarihinde Helmond şehrinde gerçekleştirilen toplantıda, derneğin üçüncü dönem yönetim seçimi açık ve demokratik bir süreç içerisinde gerçekleştirilmiş ve yeni yönetim kadrosu seçilmiştir.

Bu vesileyle, derneğin önceki dönemlerinde sorumluluk üstlenen yönetim kadrolarına sundukları hizmet ve katkılarından dolayı teşekkür edilmiştir.

Aynı yıl Yaşa Uygur Derneği önemli bir adım daha atarak Hollanda Doğu Türkistanlılar Federasyonu’nun ilk kurucu üyelerinden biri olmuştur.

Bu gelişmeyle birlikte dernek, Hollanda’daki Doğu Türkistan kuruluşları arasındaki iş birliği ve ortak çalışmalar içerisinde daha aktif bir rol üstlenme sürecine girmiştir.

Futbol antrenmanları etrafında bir araya gelen küçük bir gençlik grubuyla başlayan bu yolculuk, bugün Hollanda’daki Doğu Türkistan toplumunun kurumsal hayatında kendine özgü bir yere sahip olan bir sivil toplum kuruluşuna dönüşmüştür.

Yaşa Uygur Derneği; bu yolculuğu sürdürmeyi, Uygur toplumunun birlik ve dayanışmasını güçlendirmeyi, genç nesillerin toplum çalışmalarına katılımı için daha fazla imkân oluşturmayı ve Doğu Türkistan meselesine ilişkin çalışmalara katkıda bulunmaya devam etmeyi amaçlamaktadır.